Kuyaw nga Buaya Sa Balay By Dr. Julito Tigley

Gilugos ug Gipatay

Sa dihang mipugos ug pauli si Erlina, bisan sa kangitngit sa kagabhi-on, ang tanang tawo nga diha sa pantawan, nakalitan ug nahiti urok, kay diha sa kangitngit nagpahipi ang mga tawong sungayan. Dili pa lang dugay, ang anak sa ilang silingan nga si titi ondoy, nangitngitan lang sa pagpauli gikan nga nanglaba sa ubos nga tubod, gilugos ug gipatay sa mga lampingasan, ug hangtod karon ang kapolisan nag atubang lang gihapon sa way kabangka-agan nga bungbong.

Tu-od man sa pagkabuntag, nadungog na sa tibuok barangay, nga ang lawas nga patay ni Erlina, nagluko ilawom sa Mangga, hubo na ang tibuok lawas. Nautingkay ang tibuok baranggay.

Midali dayun ug adto si Noy Miano, kay siya man ang kapitan sa barangay, uban sa pipila niya ka mga tanod, haron dili pahilabtan, sa dili pa matan-aw sa mga kapolisan. Halap gihapon ang kapolisan ini. Unsa gyud kaha ang naa niining dapita nga gitagaan man ug suliran? Atung usisahon kun unsa gyud ning dapita.

Kining barangay Dakit, usa sa malambo-on nga barrio sa lungsod sa Otindako. Kadaghanan sa mga arangan nga mga batan-on atua gyud sa syudad mag eskulya, ug manguli lang panahon sa bakasyon. Sa bakasyon, ilabi na sa bulan nga Mayo, daghan kaayong pistapista, kay ang mga sityo, kadaghanan man ang ilang patron si San isidro, kay kuno patron nga makahatag ug maayong abot sa sanggi. Mao anhi usab ni-ining panahona nga daghan kaayong mobakasyon nga gikan sa Tabuk.. Busa mag abut ang mga batan-on, ug mao usay makahatag ug hudyaka sa katilingban sa dakit. Inig kahapon na, sa dili pa mokuyanap ang kagabhi-on, Makita dayun nimo ang mga panonpanon sa mga dalaga ug dalagita, morag nanguhong, ug mora pud ug naniba, kay manghagdaw ug bulak sa kadaplinan, alang usab dad-on nila sa simbahan haron ihalad. Pero bisan sa kadaghan sa dalaga, si Erlina mi amag gyud, kay gawas nga siya puti ug may gitas-on, ug malalik usab ang biti-is, angayan gyud nga himoon rayna, o’ di ba, hara sa tibuok pilipinas.

Tuod man ang mga batan-on nga mga estambay sa tindahan ni Nang Holie, klaro kaayo nga naibog ug nangpanlad-ok kun mo agi na si Erlina. Usa kanila si Botyong. Usa ka manananggot, pero bisan ug siya buotan,apan naa gihapon nailado sa pagka dukirok sa pagpanglili. Kay dili man ka mao nga mangulitawo, busa ang buhat na lang mao ang pagdula sa iyang kinatawo hangtud nga mo aguroy siya sa kalami. Ug wala madugay mao gyuy pag-agi ni Erlina ang gikahinaman sa tanan.

“oy si butyong baya. Ka pwerte rang motan-aw kang Erlina, duot man gyud.” Tiaw ni nang hulie.

“Tiya’y kun maako lang na si Erlina, ang tanan nakong sangutan ako gyud nga ibaligya haron ako na siyang ipuyo palayo dinhi”. Tubag ni Butyong.

“Ayaw’g binuang tyong, kay imo ba diay nang imong gisanggutan? Ako man na”. Supla ni Nang Hulie.

“Aw! Di man gyud na ma baligya ba. Kay imposibli man pud nga maako na si Erlina ba. He! He! He!. Pero kun makadaug gani ko sa loto, hayan gyud nga matinuod ning akung mga damgo.” Tikdol no Butyong.

Si Antoy nga diha sa duol nahikatawa. “ unsaon gud nimo pagdaug nga wa man kay entraentra.”. Dayun panghiwi. Sumpayan pa

Ang kagabhi-on hapit na moilog sa kahayag sa adlaw. Mao nga si nang hulie nagsugod na pud ug panirado sa iyang tindahan. Gisulod na niya ang mga garapon ug ang uban lantay sa gawas.

“ unsa gud ni nang hulie, ni-a pa gani mi. Mora man pud mi ug imong gihinginlan”. Ni Antoy pa.

“Wan a man gani muy palitpalit diha. Kapoy na kaayo ning akung mata. Katulgon naku. Nah!Unya raba kun dili mamasaw sa baboy si noy Enggoy ninyo, ako na pud maoy mapurehisyo. Maayo pag motabang mo nako diri.” Witik ni Nang Hulie.

Wa tuod madugay mi-agi na pud si Erlina nga nagsapnay sa mga bulak. Nangalimyon tuod sa ka humot.

“Anah! Morag mouli na ay. Toy ako nang sundan, kay inig abot ana sa ilaha, kay alimuotan man, di gyud na siya manapo, maghubo gyud dayun. Busa kun naa nako sa silong ako gyud dayung sil-ipon, unya magluglug dayun sa akoa” Nagpahiyum ang yabag nga Botyong nga nagsulti..

Human sa tuktagaok sa mga manok sa kaadlawon, diha nay daghan nga tawo sa painitan ni Alod. Ang uban sege nag higop sa sikwate. Pwerte pud nga pagka espeso, sanglit duna may gamay nga cacawan sila ug sila lang pud ang maghimo ug tabliya.

Takulahaw lang mi abot ang mga pulis, ug maoy nagbalita nila nga si Merced, nakit-an sa kamancilesan nagbuy-od, hubo na ug wala na ang panti.

Si Etas misumpay dayun’ “ Sir, nakakita ko ana niya, nangahab ug sagbot para sa iyang baka. Unsa ba diay, kalo-oy niya uy!”

“Unya wa ba kay namatikdan sa palibot? Ug unsa man diay imong gibuhat nga nahaduol man ka?.” Usisa sa pulis.

“Ni agi lang ko, ako rang usa ato. Pero wa man gyud koy nakit-an nga tawo”. Sa iyang katarungan.

“Wala kaha ka makahunahunag lain nga nag inusara man si Merced?” sulay pangutana sa pulis.

“ si sir, ba ya . Dili na nako mahimo uy. Gawas pa, si Noy teyo, ako gud nang uyoan.” Pakapin ni Etas.

“Pero wa sa ta mahibalo nga ikaw makatabang ni-ini. Hunahuna-a nga kun dili ni ma sulbad, aduna pay mahitabo diha.” Patin-aw sa hepe.

Pero kini si Merced usa ni sa mga maanyag sa dapit , ang aping ini, mangahon, unya may pagka pulahon ug gamay. Ingon tang aduna gyuy sex appeal. Tuod man ang nakakita sa iyang patay nga lawas nakakita gyud sa amag sa iyang panit. Kadto napasagdan na lang, ug nahilakip sa records sa maong barangay nga karon na problema sa usa Ka serial killer. Ang maong krimen, sama sa uban, ang katanga lang gihapon sa pulis ang tubag. Nahilum lang.

Usa lang ka semana ang milabay, nag pahigayon si Noy kulas ug mihatag og birthday party sa iyang apo, agig pahalipay sa pagka tawo. Daghan kaayo ang mga tawo, ug gani ang mayor sa lungsod diha man ug gikuyog pud ang iyang anak nga bag-o lang nakahuman ug eskuyla sa syudad. Ang pangalan si johnny, ug gi anga-an kini ug gaga. Lami kaayo ang preparasyon ni Noy kulas, Hapit tanan nga putahi ana-a gyud. Human sa kaon . aduna dayuy anuncio bahin sa lipaylipay diha sa ilang gamay nga plaza.

Ug karon sa human sa party sa ilang ingko kolas, aduna tuoy baylebayle. Daghan na kaayong tawo sa palibot sa baylihan nga gituyokan sa koral nga kawayan. Ang mga dalaga nahimutang na sa lingkoranan, ug ang mga ulitawo nagtindogay sa kilid.

Daghan kaayo nga gusto nga mobayle ni Erlina, gawas nga guapa humot pa gyud.

Didto sa daplin , si Butyong, nga ulawan, nag sege lang ug tan-aw, kay sa mga ulitawo siya ra man gyud ang dili kamao nga mobayle ug kulang pud sa petsas sa bulsa. Tungod kay ang bisita ni ingko kolas anak man sa Mayor, nga si Johnny, siya maoy nag sege ug bayle ni Erlina. Mao kadto nga sa nadugay na, nahadlok na si Erlina, kay inig bayle gyud ni Johnny pakapinan man ug sakyodsakyod ug kuritkurit sa likod.

“Pastilan pud nang hilasa nang Gagoha uy. Kaayo rang sumpiton ah!. Sege lang kay anak mang gud sa Mayor.Mao kanay naa sa iyang hunahuna. Asa ran man unya kang buanga ka”. Hunahuna ni Botyong.

Mi una na lang sa paglakaw si Botyong, kay wa man gyud kaagwanta.. Diha siya agi sa may kayumyuman, kay short cut man padulong sa ila. Apan sa may curvada iyang nakita, ang tulo ka tawo, ang usa nagtabako. Sa iyang tan-aw mora gyud ug dunay atangan. Mao nga mitago siya sa may gamot.

Apan sa baylihan sege gihapon ang hudyaka. Sa mipahulay na si Erlina, giduol gyud siya ni Johnny kay baylihan na pud. Tungud sa kakapoy, mihangyo siya nga dili lang usa . Apan gipugos gyud siya ni Gaga.

“Sir, mopahulay lang usa ko sir. Kay kapoy pa”. pulong ni Erlina pa.

“Sege kun mao nay gusto nimo”.ni Gaga pa.

Sa nagkadugay na ang kagabhion, daghan nang hubog, ang uban chansing na kaayo sa mga babaye. Ang mga mang uyabay, nangawala. Ang uban namalik,piskay na kaayog mga hitsura. Naa puy uban nga babaye nga dili na lang maka paniper ug tarung.
Dili man kaayo hayag ang bulan, mao nakalugar ang mabudhion. Kun moadto ka sa ngitngit, madungog gyud nimo ang paspas nga agulo sa lainglaing tingog sa babaye, ubanan usahay sa mga panghupaw sa lalaki. Pero,nakabantay na si Erlina ani. Busa, mi hukom na lang siya nga mouli. kay dominggo na pud sa pagkabuntag, mao nga miuli siya. Tungod sa paglikay, buot na lang siyang mag short cut, ug didto usab siya mo agi sa kayumyuman. Mingaw, kaayo ang dapit, buot siyang mobalik, apan sa wala lang damha,mibutho ang anino sa tawo. Maong nihana siya ug dagan, apan, nagunitan siya sa bukton.

Naka singka siya, ” unsa gud ni, sir. Ikaw man lagi Johnny.”

Mitubag niya, ” Erlina ayaw na lang diha ug saba kay kita rang duha. Malipay lagi ka ani”. Dayun gunit sa iyang buhing armas.
“Sir, ayaw kug amongamongi” nakasulti siya nga gikuyawan.

“Dili mahimo”.dayun gihagkan siya, ug gihapyodhapyod ang iyang tutyanan. Apan, gisikaran niya si johnny ug naigo sa bilahan. maoy naka samot sa pagkabangiitan sa mananap.Dayun midagan siya palayo. Gigokod siya ni Johnny, kay mora na gyud ug leon
nga buot nang mokupog sa iyang tukob. Apan sa takulahaw, lang mikalit lang ug kalugapak ang ulo ni Johnny sa dakung bato, na umod si Johnny ug naligid padong sa ubos. Maong na kalikay gyud si Erlina sa buot untang ngil ad nga mahitabo niya sa kagabhion.
Si Johnny, nabangalan sa iyang tulo ka bodyguard ug gidala sa ospital. ” sir, unsa gud ning hitaboa nga wa ma lang ming mahibalo sa imong gidangatan”. Sagol kahibulong pa nila.

” ayaw na lang mog saba. Ako gyud nang dagiton ang peste sa Dakit”. Pangandak gyud sa anak sa mayor.

Nadungog sa tibook barrio ang nahitabo ni Erlina nga buot untang lugoson ni Johnny. Ang problema ug ngano nga na igo man sa ulo ang kanahan nga unta si Erlina nakadagan man, ug impossibli pud nga siya ang naghapak ni Johnny. Daghan sab nga nakahunahuna nga posibli usab nga si Johnny ang tubag sa suliran sa lugos sa maong dapit.

Gidapit sa kapolisan si Johnny, sa pagpatin-aw sa nahitabo nila ni Erlina. Apan ang anak sa Mayor, hugot gyud nga nangulipas, nga miuli siya, ug wala siyay tuyo nga iyang lugoson si Erlina.

Ug tungod kay na abot man ang balita ngadto sa Mayor, napugos ang mayor sa pag adto sa Dakit, haron hangyoon niya ang mga ginikanan sa pag-urong na lang sa kiha, ug gibugtian, nga ipasulod ug trabaho sa municipio. Lipay pud kayo ang amahan ni Erlina.

Dili makatoo ang mga tawo sa dakit,nga labihan diay ka humok ug tago ang baruganan ni noy damian, nga unta usa man siya ka konsehal sa ilang barrio.Daghan gyud kaayo ang nahibulong ug mitamay, ang uban moingon nga pareho rag gibaligya ang ngalan sa iyang anak.

Usa ka adlaw niana, nahibulong ang mga tawo sa dakit, kay si Johnny, adto na magpermihan, sa balay ni Noy Damian. Ug pinadan-an pa gyud ug saging sa pag uli. Basta naa na gani si noy damian, ang mga tawo nga magtabi, mokalit lang ug kahilum.
Pero duna gyuy miti-aw, si Victor.

“Ah! Naa na diay kay nangagad sa inyo, te damian? Kay permi man gud na diay si Johnny sa inyo!” Iyang gitubag. “aw, anak man sa Mayor na,ug maayo man pud ang iyang pagtahod nako”.

Pila ka bulan ang milabay, ug nahitabo gyud nga labihang suora na sila si Noy Damian ug si Johnny. Usahay agnihon si Johnny nga anha na mopalabay sa kagabhion. Apan, si Erlina wala gyud mahimuot niana. Mao nga magsige na lang silag away sa iyang amahan.
Hangtud nga dili na usahay mouli si Erlina sa ilang balay kun makahibalo siya nga ana si Johnny.

Malipay kaayo si butyong, basta adto na si erlina matulog sa ilang silingan. Kay andam gyud siya nga manuling. Tungod sa iyang pagka dukirok, magsege lang ug dula sa iyang armas, ug iya gyud nga ipahinungod ni Erlina. Unya tungod pud sa kalimuot sa kagabhion, inigkatulog ni erlina, ang mahibilin na lang ang iyang panti. Mao nga ang ka pisti sa hunahuna ni butyong permi gyud nga ga andar.

Usa ka adlaw niana, mikalit lang ug buto ang dakung balita nga dunay lawas sa babaye nga nakit-an, ubos sa may mangga, ug nag panti na lang. Ug miabot ang mga opisyales sa baranggay, ug didto ilang nasuta nga ang maong lawas, si Erlina.

Ilang gipahibalo si Noy Damian, apan siya pa hinuoy naulahi sa pag abot. Tuod mihilak siya, ug mao usab si baling ang inahan ni erlina.

“unsa intawon kining hitaboa! Damian mao na ni ang naani sa pakigsuod nianang mga bugoy sa lungsod” singka ni nang baling.

Wala maka tingog si noy damian. Ug igo lang nag lingolingo.

Ug sa pag abot sa SOCO nga pulis,gi cordon dayun ang tibuok palibut, ug giingnan ang tanan sa pagpahilayo. Ang Police inspector, maoy nakighinabi sa mga tawo, agig pagkuha ug presko nga taho, basin ug makahatag nila ug guide sa pagsulbad sa kaso.
Ug tuodman, sa pagtan-aw ug usisa sa palibot, gi kodakan dayun, kadtong mga butang nga sa tan-aw dunay gamit sa kaso, ilang pud nga gihipos. Ang panti nga tumog sa basa, ilang gipahimutang sa plastic bag, ug duna usay gamay nga sudlay sa lalake nga natagak ug ilang usab nga gihipus. Ilang gikuhaan ug close up ang marka sa sapatos nga duol sa lawas, u gang usa ka sapatos nga goma, ug dunay balhibo nga nauban. Ang lawas ni erlina gidala sa pulis ug coroner ug gidala sa ospital para sa autopsy ug pagkuha ug DNA test para baseline result gikan sa tag iya sa patayng lawas.

Tungod sa mga huhongihong, si Johnny mao gyuy una nga suspect, ug mao nga gi-inviter sa pulisya. Nagdala ug abogado si Johnny.

Sa atubangan sa pulisya, si Johnny miingon nga sa maong panahon sa hitabo, didto siya sa sugbo, kay nag eskuyla man siya sa iyang summer. Ug andam siya nga mo submitar sa polygraph test, ug magpakuha sab siya ug sample sa iyang dugo, para sa DNA.

Ang mga pulis wa gyud mag usik ug panahon, ila gyud nga gipatawag si butyong.

Naghilak si butyong nga mi atubang sa mga pulis ug iya silang gi ingnan nga bisan unsa pa ang iyang ka ibog ni erlina, wa gyud sa iyang hunahuna nga iyang pahimuslan ug mopatay. Iyang gi panumpaan nga usa siya ka mahadlokon sa balaod ug sa diyos. Ug andan siyang mohatag sa tanan nga gusto haron sa pag usisa sa iyang pagka inocente sa maong sa salaod. Tuod man, gikuhaan pud siya ug DNA test sa iyang dugo.

Sa dakung kalibug sa mga pulis, nagduda na ang mga pulis, basin ug ang mamumono naa ra sa ilang pamilya o bin kadugo. Ug maong una nilang gimbitar si Noy Damian. Daku kaayo ang iyang kahibulong ngano nga gi inbitar siya.

“Kani among pagtawag nimo noy damian, dili ni kay duna mi pagduda nimo, gusto lang ming mahibalo bahin sa imong panig” ingon pa sa pulis. Unsa may imong ikasulti? Agig puno.

“didto man ko ana sa syudad, Ug mga udto naku naabot sa balay” sugod pa sa iyang asoy.
“Ug sa akung pag abot mingaw man ug maong akung gi usisa ang uban nga kwarto,tinuod gyud walay tawo. Ako na lang nga gihunahuna nga nagkuyog silang duha. Apan nakurat na lang ko sa maong balita bahin sa akung anak”

Mipadayun ug hangyo ang pulis. “ Noy, Damian kuha-an ka namo ug sukod sa imong sapatos, pwede ba?”

“Wa nay problema” tubag niya.

Dinhi way kalibutan si Noy Damian nga dunay nakuha nga balhibo sa iyang tuhod nga nadaldag, ug gi tipigan dayun sa pulis agig, exhibit A, haron ma susi sab kun duna bay anggid sa balhibo nga ilang nahipos sa scene of the crime.

Miabot ang semana ug nahilum ang mga tabitabi, apan, mibutho ang estorya, nga nianang sayo sa buntag, adunay nakakita kang noy damian, nga gikan sa may mangga, ug klaro kaayo nga naghigwaos. Ug usab si Johnny, miingon nga didto sa syudad mibisita niya, si noy damian, ug mitilaw sab ug drugas.

Ang mayor nga naka dungogsa maong taho, miusab ug tawag sa pulis, haron suwayan pag usab, patawag si Damian.

Miabot si Damian sa opisina sa pulis, ug sama sa usa ka manok nga mora gyud ug napus-an ug itlog.

“Kining adunay taho nga ikaw sayo sa buntag, diha ka sa may mangga, duol gyud sa nahimutangan sa patay lawas sa imong anak, unsa man diay imong gibuhat adto?” pangutana sa hepe.

“Dili na tinuod, wa ko maka adto nianang dapita”

“Pagtarung ug tubag, haron dili ka masaypan”

“ Sir, dili gyud to ako sir tingale”

“Unsay tingale, nga ikaw man gyud, ug gikan diay ka sa syudad ug nag shabu ka ngadto sa ilang ka Johnny” usisa sa hepe

“Dili na tinuod sir oy! Gitindogan gyud ug maayo ni Damian.

“Ug ingnon tika nga positive ang imong DNA nga nag ingon nga ang duga nakit-an sa mga doctor, sama sa imo gyud. Unsa may imong ikasulti?”

Dinhi nikalit ug singgit sa paghinilak. Miingon siya. “Erlina pasayloa ko day, ako sir ang nag amongamong sa akong anak. Gilugos ko siya ug napatay”. .

Bisan ug wala pamoabot ang tinuod nga resulta, kay mitug-an na man siya nga siya ang nagbuhat sa maong salaod. Dinhi, nahatindog ang hepe ug dihadiha, gipusasan dayun si Damian ug gi balhog sa prisohan.

Dinhi magsugod ang pag abli ug ang sulbad sa mga krimen nga nahitabo sa Dakit, Barangay sa Otindako.

Leave a Reply

SCROLL TO TOP